Status van Ipamoreline op de WADA-lijst en in de wet
Ipamoreline is een selectief peptide dat de afgifte van groeihormoon stimuleert. Het staat op de dopinglijst en is tegelijk niet toegelaten als medicijn. De redactie legt uit wat die dubbele status in Nederland en de EU betekent voor sporters en consumenten.
Wat Ipamoreline is
Ipamoreline is een synthetisch peptide uit de groep van de groeihormoon-afgevende stoffen, ook wel growth hormone secretagogues genoemd. Het is een korte keten van vijf aminozuren die zo is ontworpen dat zij de hypofyse selectief aanzet tot het afgeven van groeihormoon.
De stof werd in de jaren negentig ontwikkeld als onderzoeksverbinding. Het aantrekkelijke van Ipamoreline in die context was de selectiviteit: in vroege studies stimuleerde het vooral groeihormoon en veel minder andere hypofysehormonen zoals cortisol en prolactine, in tegenstelling tot sommige oudere peptiden uit dezelfde familie.
Ondanks dat onderzoek is Ipamoreline nooit een geregistreerd geneesmiddel geworden. Het bleef in het experimentele stadium steken en is in Nederland en de Europese Unie niet toegelaten als medicijn voor mensen. Wat online wordt aangeboden, draagt vrijwel altijd het etiket voor onderzoeksdoeleinden.
Dit artikel gaat niet in op gebruik, maar beschrijft de status van Ipamoreline binnen de antidopingregels en de wetgeving. Dat onderscheid is in Nederland praktisch van belang, omdat sporters en consumenten met verschillende regels te maken krijgen.
De status op de WADA-dopinglijst
Het Wereldantidopingagentschap stelt jaarlijks de verboden lijst op die wereldwijd geldt voor sporters die onder de dopingregels vallen. Peptiden die de afgifte van groeihormoon stimuleren, vallen onder categorie S2 van die lijst: hormonen, groeifactoren, verwante stoffen en mimetica.
Ipamoreline behoort als groeihormoon-afgevende stof tot deze categorie en is daarmee zowel binnen als buiten wedstrijdverband verboden. Dat betekent dat gebruik op elk moment een overtreding oplevert, ongeacht of er op dat moment een wedstrijd plaatsvindt.
| Aspect | Status voor Ipamoreline |
|---|---|
| WADA-categorie | S2 – hormonen en groeifactoren |
| Verboden in wedstrijd | Ja |
| Verboden buiten wedstrijd | Ja |
| Uitzondering | Alleen via medische dispensatie, in de praktijk vrijwel uitgesloten |
In Nederland houdt de Dopingautoriteit toezicht op de naleving. Deze organisatie biedt een Nederlandstalige lijst en een zoekfunctie waarmee sporters een middel kunnen controleren. Een positieve test op een groeihormoon-afgevend peptide kan leiden tot een langdurige schorsing.
Peptiden zijn analytisch lastig op te sporen, omdat zij snel worden afgebroken en in lage concentraties voorkomen. Laboratoria hebben echter gevoelige methoden ontwikkeld, en omdat dopingmonsters jarenlang bewaard blijven, kan een later heronderzoek alsnog tot een overtreding leiden.
De juridische status buiten de sport
Naast de dopingregels speelt de vraag of de stof als geneesmiddel of product legaal verkrijgbaar is. In de Europese Unie mag een middel dat bedoeld is om een fysiologisch effect bij de mens te bereiken, pas worden verkocht nadat het is beoordeeld en geregistreerd. Ipamoreline heeft die registratie niet.
Daardoor valt het aanbieden of leveren van Ipamoreline voor menselijk gebruik in Nederland onder de Geneesmiddelenwet. Het verkopen van een niet-geregistreerd geneesmiddel is verboden, en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd kan daartegen optreden. Het etiket research chemical verandert daar juridisch weinig aan zodra duidelijk is dat het middel voor mensen is bedoeld.
- Geen handelsvergunning: niet beoordeeld op kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid door EMA of CBG.
- Onzekere samenstelling: producten van de grijze markt zijn niet gecontroleerd op concentratie en zuiverheid.
- Infectierisico: injecteerbare poeders zonder farmaceutische controle brengen besmettingsgevaar mee.
Voor consumenten betekent dit dat er geen garantie bestaat over wat er werkelijk in een flesje zit. Er is geen bijsluiter, geen gecontroleerde dosering en geen toezicht op bijwerkingen, wat zelfstandig gebruik onvoorspelbaar maakt.
In de Verenigde Staten heeft de FDA Ipamoreline niet goedgekeurd, en ook daar volgen de sportbonden de WADA-lijst. In het Verenigd Koninkrijk gelden eigen regels, maar ook daar ontbreekt een handelsvergunning voor dit peptide.
Bekende effecten en risico's
Omdat Ipamoreline nooit een volledig klinisch ontwikkeltraject heeft doorlopen, is er weinig bekend over de langetermijneffecten bij mensen. De vroege studies waren vooral gericht op de korte termijn en op de meetbare stijging van groeihormoon en het daaruit volgende IGF-1.
Van groeihormoon-afgevende peptiden in het algemeen zijn bijwerkingen beschreven zoals vochtretentie, gewrichtsklachten, tintelingen in de handen, hoofdpijn en schommelingen in de bloedsuiker. Een langdurig verhoogd IGF-1 roept theoretische zorgen op over ongewenste celgroei, al ontbreekt bij deze experimentele peptiden degelijk langetermijnonderzoek.
Een extra onzekerheid vormt de kwaliteit van de producten op de grijze markt. Analyses van als peptide verkochte middelen hebben herhaaldelijk laten zien dat de werkelijke inhoud afwijkt van het etiket, soms met een lagere of hogere concentratie, soms met verontreinigingen.
Het grootste praktische risico schuilt daarom niet alleen in de molecuul zelf, maar in de omstandigheden van gebruik: onbekende producten, zelf bereide oplossingen en het ontbreken van medisch toezicht. Combinatie met andere hormonale middelen vergroot de onzekerheid verder.
Wat dit betekent voor sporters en consumenten
Voor een sporter die aan dopingcontroles kan worden onderworpen, is de conclusie helder: Ipamoreline staat op de verboden lijst en gebruik leidt tot een overtreding. Dat geldt voor topsporters, maar via bondsreglementen soms ook voor breedtesporters die aan wedstrijden deelnemen.
Wie twijfelt over een middel, kan de zoekfunctie van de Dopingautoriteit gebruiken of contact opnemen met de eigen bond. Voor medicijnen die om gezondheidsredenen nodig zijn, bestaat de route van een dispensatie, maar voor een niet-geregistreerd peptide als Ipamoreline is die route in de praktijk niet begaanbaar.
Voor de recreatieve gebruiker zonder wedstrijdambities spelen de dopingregels geen rol, maar blijven de juridische en gezondheidskwesties staan. Het bestellen van niet-geregistreerde hormoonachtige stoffen brengt risico's met zich mee die zich lastig laten inschatten.
Wie iets wil doen aan herstel, lichaamssamenstelling of veroudering, kan het beste beginnen bij bewezen factoren: slaap, voeding, krachttraining en, bij een vermoede hormoonstoornis, een bezoek aan de huisarts of endocrinoloog. Een arts kan echte tekorten vaststellen en veilig behandelen.
De kern is dat Ipamoreline zich in een dubbele schemerzone bevindt: verboden voor de sport en niet toegelaten als medicijn. Beide statussen wijzen in dezelfde richting en maken zelfstandig gebruik onverstandig.
Conclusies van de redactie
Ipamoreline is een experimenteel, selectief groeihormoon-afgevend peptide dat nooit de status van geregistreerd geneesmiddel heeft bereikt. Op de WADA-dopinglijst staat het onder categorie S2 en is het altijd verboden, zowel in als buiten wedstrijdverband.
Juridisch ontbreekt in Nederland en de EU een handelsvergunning, waardoor verkoop voor menselijk gebruik onder de Geneesmiddelenwet valt. Het label research chemical biedt daar geen bescherming tegen.
Omdat gecontroleerd langetermijnonderzoek ontbreekt en producten van de grijze markt niet gecontroleerd zijn, is zelfstandig gebruik risicovol en onvoorspelbaar.
Lees ook onze artikelen over de status van Hexareline, over de ontdekking van Ipamoreline en over hoe de Dopingautoriteit toezicht houdt.
Literatuur
- World Anti-Doping Agency. The 2024 Prohibited List. International Standard. Montreal: WADA; 2024.
- Raun K, Hansen BS, Johansen NL, et al. Ipamorelin, the first selective growth hormone secretagogue. Eur J Endocrinol. 1998;139(5):552–561.
- Sigalos JT, Pastuszak AW. The safety and efficacy of growth hormone secretagogues. Sex Med Rev. 2018;6(1):45–53.
- Thevis M, Thomas A, Schänzer W. Current role of LC-MS(/MS) in doping control. Anal Bioanal Chem. 2011;401(2):405–420.
- European Parliament and Council. Directive 2001/83/EC on the Community code relating to medicinal products for human use. Official Journal; 2001.
- Nederlandse Dopingautoriteit. Dopingreglement en toelichting op de verboden lijst. Capelle aan den IJssel: Dopingautoriteit; 2024.
