Status van Hexareline op de WADA-lijst en in de wet
Hexareline is een synthetisch peptide dat de afgifte van groeihormoon stimuleert. Het staat op de dopinglijst en is tegelijk niet toegelaten als medicijn. De redactie legt uit wat die dubbele status in Nederland en de EU precies betekent voor sporters en consumenten.
Wat Hexareline is en waartoe het dient
Hexareline is een synthetisch peptide uit de groep van de groeihormoon-afgevende peptiden, in het Engels aangeduid als growth hormone secretagogues. Het is een korte keten van zes aminozuren die in de jaren negentig in Italië werd ontwikkeld als mogelijk hulpmiddel bij de diagnostiek en behandeling van groeistoornissen.
De stof werkt niet als groeihormoon zelf, maar zet de hypofyse aan om meer eigen groeihormoon af te geven. Daarmee behoort Hexareline tot dezelfde familie als ghreline-nabootsers en andere experimentele peptiden. In de sport wordt het soms genoemd in verband met pogingen om spiergroei of herstel te beïnvloeden.
Belangrijk is dat Hexareline nooit als regulier geneesmiddel op de markt is gekomen. Het bleef steken in het onderzoeksstadium en is in Nederland en de rest van de Europese Unie niet geregistreerd als medicijn voor mensen. Wat online wordt aangeboden, draagt vrijwel altijd het etiket 'alleen voor onderzoeksdoeleinden'.
Dit artikel gaat niet over hoe men de stof zou gebruiken, maar over de juridische en antidopingstatus ervan. Dat onderscheid is in Nederland praktisch van belang, omdat zowel sporters als consumenten met regels van verschillende instanties te maken krijgen.
De status op de WADA-dopinglijst
Het Wereldantidopingagentschap (WADA) stelt jaarlijks een verboden lijst op die wereldwijd geldt voor sporters die onder de dopingregels vallen. Peptiden die de afgifte van groeihormoon stimuleren, vallen onder categorie S2 van die lijst: hormonen, groeifactoren en verwante stoffen.
Hexareline wordt binnen S2 expliciet genoemd als voorbeeld van een groeihormoon-afgevende peptide. De stof is zowel binnen als buiten wedstrijdverband verboden, dus altijd. Er is geen drempelwaarde en geen uitzondering voor de trainingsperiode.
| Aspect | Status voor Hexareline |
|---|---|
| WADA-categorie | S2 – hormonen en groeifactoren |
| Verboden in wedstrijd | Ja |
| Verboden buiten wedstrijd | Ja |
| Uitzondering mogelijk | Alleen via medische dispensatie, in de praktijk vrijwel uitgesloten |
In Nederland is de handhaving in handen van de Dopingautoriteit. Deze organisatie publiceert een Nederlandstalige versie van de verboden lijst en biedt sporters een zoekfunctie om middelen te controleren. Voor een geregistreerde sporter betekent een positieve test op Hexareline een overtreding met mogelijk een meerjarige schorsing.
Analytisch is deze groep stoffen lastig op te sporen, omdat peptiden snel worden afgebroken en in lage concentraties voorkomen. Laboratoria hebben echter gevoelige methoden ontwikkeld, en de bewaartermijn van dopingmonsters van tien jaar betekent dat later alsnog een heranalyse kan volgen.
De juridische status buiten de sport
Los van de dopingregels is er de vraag of de stof als geneesmiddel of handelsproduct legaal is. In de Europese Unie mag een middel dat bedoeld is om een fysiologisch effect bij de mens te bereiken, pas worden verkocht als het is geregistreerd. Hexareline heeft die registratie niet.
Daardoor valt het verkopen of leveren van Hexareline voor menselijk gebruik in Nederland onder de Geneesmiddelenwet. Het aanbieden van een niet-geregistreerd geneesmiddel is verboden, en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd kan hiertegen optreden. Het etiket 'research chemical' verandert daar juridisch weinig aan zodra het middel duidelijk voor menselijk gebruik bestemd is.
- Geen handelsvergunning: de stof is niet beoordeeld op kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid door het EMA of CBG.
- Onbekende zuiverheid: producten van de grijze markt zijn niet gecontroleerd; concentratie en samenstelling zijn onzeker.
- Sterilititeit: injecteerbare poeders zonder farmaceutische controle brengen een infectierisico met zich mee.
Voor consumenten betekent dit dat er geen enkele garantie bestaat over wat er werkelijk in een ampul of flesje zit. Er is geen bijsluiter, geen gecontroleerde dosering en geen toezicht op bijwerkingen. Dat maakt zelfstandig gebruik niet alleen juridisch riskant maar ook medisch onvoorspelbaar.
In de Verenigde Staten is de situatie vergelijkbaar: de FDA heeft Hexareline niet goedgekeurd, en sportbonden volgen de WADA-lijst. In het Verenigd Koninkrijk gelden na de brexit eigen regels, maar ook daar ontbreekt een handelsvergunning voor dit peptide.
Bekende effecten en gezondheidsrisico's
Omdat Hexareline nooit een volledig klinisch ontwikkeltraject heeft doorlopen, is de kennis over langetermijneffecten beperkt. De vroege onderzoeken richtten zich vooral op de korte termijn en op de meetbare stijging van groeihormoon en het daaruit volgende IGF-1.
Een opvallend kenmerk dat in studies naar voren kwam, is dat het lichaam gewend raakt aan herhaalde toediening. De groeihormoonrespons neemt bij voortgezet gebruik af, een verschijnsel dat tachyfylaxie heet. Daarnaast kan de stof de afgifte van andere hypofysehormonen zoals cortisol en prolactine beïnvloeden.
Van groeihormoon-afgevende peptiden in het algemeen zijn bijwerkingen beschreven zoals vochtretentie, gewrichtsklachten, tintelingen in de handen en een verstoorde bloedsuikerregulatie. Een langdurig verhoogd IGF-1 is theoretisch in verband gebracht met zorgen over celgroei, al ontbreekt bij deze experimentele peptiden degelijk langetermijnonderzoek.
Het grootste praktische risico schuilt niet in de molecuulstructuur zelf maar in de omstandigheden van gebruik: onbekende producten, zelf bereide oplossingen en het ontbreken van medisch toezicht. Een combinatie met andere hormonale middelen vergroot de onzekerheid verder.
Wat dit betekent voor Nederlandse sporters en consumenten
Voor een sporter die aan dopingcontroles kan worden onderworpen, is de conclusie eenduidig: Hexareline staat op de verboden lijst en gebruik leidt tot een overtreding. Dat geldt voor topsporters, maar via bondsreglementen soms ook voor breedtesporters die aan wedstrijden deelnemen.
Wie twijfelt over een middel, kan de zoekfunctie van de Dopingautoriteit raadplegen of contact opnemen met de bond. Voor medicijnen die om gezondheidsredenen nodig zijn, bestaat de mogelijkheid van een dispensatie, maar voor een niet-geregistreerd peptide als Hexareline is die route in de praktijk niet begaanbaar.
Voor de recreatieve gebruiker zonder wedstrijdambities spelen de dopingregels geen rol, maar blijven de juridische en gezondheidskwesties staan. Het bestellen van niet-geregistreerde hormoonachtige stoffen brengt risico's met zich mee die zich lastig laten inschatten.
Consumenten die iets willen doen aan herstel, spiergroei of veroudering doen er verstandig aan te beginnen bij bewezen factoren: slaap, voeding, krachttraining en, bij een vermoede hormoonstoornis, een bezoek aan de huisarts of endocrinoloog. Een arts kan echte tekorten vaststellen en veilig behandelen.
De kern van dit onderwerp is dat Hexareline zich in een dubbele schemerzone bevindt: verboden voor de sport en niet toegelaten als medicijn. Beide statussen wijzen in dezelfde richting en maken zelfstandig gebruik onverstandig.
Conclusies van de redactie
Hexareline is een experimenteel groeihormoon-afgevend peptide dat nooit de status van geregistreerd geneesmiddel heeft bereikt. Op de WADA-dopinglijst staat het onder categorie S2 en is het altijd verboden, zowel in als buiten wedstrijdverband.
Juridisch ontbreekt in Nederland en de EU een handelsvergunning, waardoor verkoop voor menselijk gebruik onder de Geneesmiddelenwet valt. Het label research chemical biedt daar geen bescherming tegen.
Omdat gecontroleerd onderzoek naar de lange termijn ontbreekt en producten van de grijze markt niet gecontroleerd zijn, is zelfstandig gebruik zowel risicovol als onvoorspelbaar.
Lees ook onze artikelen over de status van Ipamoreline, over de werking van groeihormoon in het lichaam en over hoe de Dopingautoriteit toezicht houdt.
Literatuur
- World Anti-Doping Agency. The 2024 Prohibited List. International Standard. Montreal: WADA; 2024.
- Ghigo E, Arvat E, Muccioli G, Camanni F. Growth hormone-releasing peptides. Eur J Endocrinol. 1997;136(5):445–460.
- Sigalos JT, Pastuszak AW. The safety and efficacy of growth hormone secretagogues. Sex Med Rev. 2018;6(1):45–53.
- Thevis M, Thomas A, Schänzer W. Current role of LC-MS(/MS) in doping control. Anal Bioanal Chem. 2011;401(2):405–420.
- European Parliament and Council. Directive 2001/83/EC on the Community code relating to medicinal products for human use. Official Journal of the European Communities; 2001.
- Nederlandse Dopingautoriteit. Dopingreglement en toelichting op de verboden lijst. Capelle aan den IJssel: Dopingautoriteit; 2024.
